Παρασκευή, 25 Μαρτίου 2011

Η επίδραση των αεροπορικών μεταφορών στο περιβάλλον [GR]

Τα κύρια περιβαλλοντικά ζητήματα που προκαλούνται από τις
αερομεταφορές είναι ο θόρυβος και η ρύπανση που βιώνουν οι
κάτοικοι κοντά στα αεροδρόμια και οι εκπομπές των αερίων του
θερμοκηπίου που εμφανίζονται ψηλά στην ατμόσφαιρα.
Ο θόρυβος των αεροσκαφών έχει συγκεντρώσει το μεγαλύτερο
ενδιαφέρον τα τελευταία τριάντα χρόνια που αναπτύσσονται οι
αεροπορικές μεταφορές. Με την πάροδο των ετών οι βελτιώσεις
στην αεροδυναμική και το σχήμα των αεροσκαφών και η
προηγμένη τεχνολογία στην κατασκευή των κινητήρων έχουν
μειώσει το θόρυβο. Για την περαιτέρω μείωση του αντίκτυπου του
θορύβου, έχουν καθιερωθεί συγκεκριμένοι κανονισμοί, περιορισμοί
και διαδικασίες για τα ίχνη που ακολουθούν τα αεροσκάφη κατά
την άφιξη και αναχώρηση από τα αεροδρόμια.4
Για πολλά έτη η ατμοσφαιρική ρύπανση που προέρχεται από τα
αεροσκάφη έχει δημιουργήσει πολλές ανησυχίες και έχει
προκαλέσει πολλές συζητήσεις. Σύμφωνα με την έκθεση του
Nicholas Stern το 2006, ο τομέας με τη μεγαλύτερη δημιουργία
CO2 από τις ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η παραγωγή
ηλεκτρικής ενέργειας με 24%, (κυρίως από καύση άνθρακα και
πετρελαίου). Έπειτα είναι η αλλαγή χρήσης του εδάφους με 18%,
κατόπιν η γεωργία, η βιομηχανία και οι μεταφορές με 14%
αντίστοιχα, οι κτηριακές εγκαταστάσεις με 8%, άλλες σχετικές με
την ενέργεια δραστηριότητες με 5% και τέλος τα απόβλητα με
3%.
Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Ομάδα των Ηνωμένων Εθνών για
την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), οι αεροπορικές μεταφορές
προκαλούν μόνο το 2% του συνόλου των εκπομπών του CO2 από
τις ανθρώπινες δραστηριότητες και αυτό θα μπορούσε να φθάσει
στο 3% μέχρι το 2050. Από τις συνολικές εκπομπές του CO2 του
τομέα των μεταφορών, οι αερομεταφορές προκαλούν 12% ενώ οι
οδικές μεταφορές προκαλούν 74% και 14% τα υπόλοιπα είδη
μεταφορών. Οι κινητήρες αεροσκαφών παράγουν εκπομπές που είναι
παρόμοιες με εκπομπές άλλων κινητήρων που καίνε καύσιμα. Τα
καυσαέρια από τους κινητήρες αεροσκαφών ασκούν μία επίδραση
στην ατμόσφαιρα. Εντούτοις, οι εκπομπές των αεροσκαφών είναι
διαφορετικές δεδομένου ότι ένα σημαντικό μέρος εκπέμπεται σε
μεγάλα ύψη. Αυτή η διαφορετική κατάσταση δίνει αφορμή για
σημαντικές περιβαλλοντικές ανησυχίες σχετικά με την επίδραση
στην ποιότητα της ατμόσφαιρας γενικά και στο επίπεδο της γης
ειδικότερα.
Τα τελευταία πενήντα χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές
βελτιώσεις στους κινητήρες αεροσκαφών ως συνέπεια των
εκτεταμένων προσπαθειών των κατασκευαστών. Οι κινητήρες
αεροσκαφών έχουν περίπλοκες ηλεκτρονικές συσκευές που
ελέγχουν τη ροή των καυσίμων. Εάν ο υπολογιστής ανιχνεύσει
υψηλότερη από την επιτρεπόμενη κατανάλωση καυσίμων, το
πρόβλημα εντοπίζεται και αποκαθίσταται αμέσως. Αυτό γίνεται
πρωτίστως για λόγους ασφάλειας αλλά αυτή η πρακτική συμβάλλει
επίσης στην περιβαλλοντική αποδοτικότητα. Οι εκπομπές των
κινητήρων αεροσκαφών παράγουν επίσης και
ίχνη συμπύκνωσης (contrails) στην ατμόσφαιρα, περίπου δέκα
χιλιόμετρα επάνω από τη γήινη επιφάνεια. Σε αυτά τα μεγάλα ύψη,
η δημιουργία των contrails εξαρτάται από την ποσότητα των
υδρατμών και τις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Οι εκπομπές μπορούν
να ενεργήσουν κατά τρόπο ώστε να προκαλέσουν παρόμοια
αποτελέσματα με αυτά που παράγονται από τα αέρια του
θερμοκηπίου. Και τα δύο αντανακλούν τις ακτίνες του ήλιου που
διαφορετικά θα θέρμαιναν την επιφάνεια της γης. Συγχρόνως,
αντανακλούν τις υπέρυθρες ακτίνες από το έδαφος αντί να
επιτρέπουν τη διαφυγή τους . Οι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι για
την πραγματική επίδραση των contrails στην αύξηση της
θερμοκρασίας και στην αλλαγή του κλίματος, για αυτό και
συνεχίζουν τις έρευνες πάνω στο ζήτημα.
Το 2007, τα ενδιαφερόμενα μέλη των αεροπορικών μεταφορών
υιοθέτησαν μια στρατηγική τεσσάρων πυλώνων, που στη συνέχεια
επικυρώθηκε από τη γενική συνέλευση του Διεθνούς Οργανισμού
Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), και η οποία προωθεί και οδηγεί τις
προσπάθειες σε τέσσερις βασικούς τομείς:
βελτιωμένη τεχνολογία, αποδοτικές διαδικασίες, αποτελεσματική υποδομή και θετικά
οικονομικά μέτρα. Η τεχνολογία από τους τέσσερις τομείς, έχει τις καλύτερες
προοπτικές για τη μείωση των εκπομπών των αερομεταφορώνμε καινοτόμα σχέδια αεροσκαφών, ελαφριά κατασκευαστικά υλικά,
βελτιώσεις στους κινητήρες και την ανάπτυξη εναλλακτικών
βιώσιμων καυσίμων από πηγές δεύτερης γενεάς. Τα σύγχρονα
αεροσκάφη είναι πολύ πιο οικονομικά στην κατανάλωση
καυσίμων στα τελευταία χρόνια και εκπέμπουν έτσι λιγότερο CO2.
Τα ερευνητικά προγράμματα στοχεύουν να επιτύχουν μια
περαιτέρω μείωση 50% των εκπομπών του CO2 και μια μείωση
80% των οξειδίων του αζώτου (NOX) μέχρι το 2020. Τα σύγχρονα
αεροσκάφη είναι επίσης 20 dbs πιο αθόρυβα από τα παλαιότερα
και αυτό αντιστοιχεί σε μείωση 75% του θορύβου. Τα ερευνητικά
προγράμματα στοχεύουν να επιτύχουν μια περαιτέρω μείωση 50%
του θορύβου μέχρι το 2020. Η εφαρμογή βελτιωμένων
επιχειρησιακών λειτουργιών θα μπορούσε να επιφέρει μείωση
των εκπομπών. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται αποδοτικότερες
διαδικασίες εκτέλεσης των πτήσεων, μέτρα για τη μείωση του
βάρους σε κάθε πτήση, βελτιστοποίηση του δικτύου διαδρομών,
της συχνότητας των πτήσεων και των χρονοδιαγραμμάτων των
δρομολογίων που αυξάνουν το συντελεστή διακίνησης επιβατών
και ελαχιστοποιούν τον αριθμό των κενών θέσεων. Τα βελτιωμένα
έργα με αποδοτικότερες εγκαταστάσεις και τα συστήματα
υποδομής για καλύτερη λειτουργία των αερολιμένων και
τυποποίηση / διαχείριση του ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας θα
μπορούσαν επίσης να επιτύχουν ουσιαστική μείωση των
εκπομπών. Οι πρώτοι τρεις τομείς θα καθυστερήσουν αρκετά
στην επίτευξη του στόχου της μείωσης των εκπομπών του CO2,
κατά συνέπεια μερικά θετικά οικονομικά μέτρα θα απαιτούνταν για
να καλύψουν το κενό. Αυτά έχουν σχεδιαστεί ώστε να επιτευχθούν
οι περιβαλλοντικοί στόχοι με χαμηλότερο κόστος και να δοθεί στις
εταιρείες δυνατότητα για μεγαλύτερη ευελιξία. Όλες οι
ενδιαφερόμενες πλευρές εξετάζουν αυτήν την περίοδο διάφορα
μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση, συμπεριλαμβανομένων των
προσανατολισμένων προγραμμάτων κινήτρων, του συστήματος
εμπορικών συναλλαγών εκπομπών, καθώς επίσης και άλλων
εθελοντικών και υποχρεωτικών μέτρων.
Ο ICAO έχει επικυρώσει την υιοθέτηση ενός ανοικτού συστήματος
εμπορικών συναλλαγών εκπομπών για να επιτύχει τους στόχους
μείωσης εκπομπών του CO2. Οι οδηγίες για έγκριση και εφαρμογή
του σχεδίου δημοσιεύθηκαν το Φεβρουάριο του 2007.10
Το 2008, οι αεροπορικές βιομηχανίες και εταιρείες, οι αερολιμένες,
οι προμηθευτές καυσίμων και οι φορείς παροχής υπηρεσιών
συναντήθηκαν στη Γενεύη και υπέγραψαν μια δέσμευση για να
επιτύχουν ¨ουδέτερη αύξηση σε εκπομπές άνθρακα¨. Η ουδέτερη
αυτή αύξηση σημαίνει ότι οι καθαρές εκπομπές του CO2 από τις
αερομεταφορές θα αυξάνουν μέχρι το 2020, κατόπιν θα
σταθεροποιηθούν και θα μειώνονται στη συνέχεια , παρά την
αύξηση της κυκλοφορίας. Για να επιτευχθεί αυτή η ουδέτερη
αύξηση άνθρακα από το 2020 και μετά απαιτείται μια πολύπλευρη
προσέγγιση με ισχυρή δέσμευση από τους συμμέτοχους των
αερομεταφορών. Στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αρμόδια Επιτροπή έχει
ενσωματώσει τις αερομεταφορές στο Σύστημα Εμπορίας
Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σχετική οδηγία έχει εκδοθεί
από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχει εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο και θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2012.
Οι αεροπορικές μεταφορές μετακινούν περισσότερους ανθρώπους
και παράγουν λιγότερη ρύπανση ανά επιβάτη από άλλα είδη
μεταφορών. Η επίδραση στο περιβάλλον είναι πολύ μικρότερη
από ότι μερικοί άνθρωποι πιστεύουν ή υποστηρίζουν.
Λαμβάνοντας υπόψη τις αποστάσεις που ταξιδεύουν τα
αεροσκάφη για να μεταφέρουν ένα μεγάλο αριθμό επιβατών σε
σύντομο χρονικό διάστημα, τότε η αποδοτικότητα των
αεροπορικών μεταφορών είναι πράγματι υψηλή. Εδώ και δεκαετίες
οι αεροπορικές μεταφορές έχουν καταβάλει πολύ σημαντικές
προσπάθειες για να ελαχιστοποιήσουν την περιβαλλοντική τους
επίδραση και η επίτευξη υψηλής αποδοτικότητας είναι ο μόνος
ουσιαστικός στόχος.
Οι αεροπορικές μεταφορές έχουν θέσει κυρίως δύο στόχους:
¨ουδέτερη αύξηση σε εκπομπές άνθρακα¨ από το 2020 και μείωση
50% στις καθαρές εκπομπές μέχρι το 2050. Τα σύγχρονα
αεροσκάφη είναι 70% πιο οικονομικά στην κατανάλωση βενζίνης
από ότι ήταν 40 χρόνια πριν, ενώ τα ερευνητικά προγράμματα
στοχεύουν να επιτύχουν μια περαιτέρω εξοικονόμηση καυσίμων
50% μέχρι το 2020. Επιπλέον σωστή διαχείριση της εναέριας
κυκλοφορίας και άλλες επιχειρησιακές βελτιώσεις, έχουν τη
δυνατότητα να μειώσουν ακόμα την κατανάλωση καυσίμων κατά
8-18%. Η εισαγωγή σύγχρονων συστημάτων επικοινωνιών,
ναυσιπλοΐας, επιτήρησης και διαχείρισης της εναέριας
κυκλοφορίας και βελτιωμένες υποδομές θα επιτρέψουν στις
εταιρείες να πετάξουν ασφαλέστερα, πιο αθόρυβα, σε
συντομότερες αποστάσεις και να μειώσουν έτσι την κατανάλωση
καυσίμων.